Nieuwe Sanitatie

Het onderwerp Nieuwe Sanitatie staat volop in de belangstelling. Het jaar 2008 is door de Verenigde Naties uitgeroepen tot het Internationale Jaar van de Sanitatie. Wereldwijd krijgt sanitatie aandacht, ook in Meppel bij het waterschap Reest en Wieden. In Nederland worden nog steeds nieuwe projecten opgezet, om te kijken op welke plek welke vorm van sanitatie het meest geschikt is.

Bij het waterschap Reest en Wieden is veel aandacht voor Nieuwe Sanitatie, waarbij wordt uitgegaan van aanpak bij de bron. Dat maakt goedkopere en effectievere verwerking van afvalwater mogelijk. Nieuwe Sanitatie gaat ook over het hergebruik en terugwinnen van grondstoffen en het draagt bij aan de klimaatdoelstellingen.

Mobiele tentoonstelling nieuwe sanitatie

Op 16 april 2008 is het Informatiecentrum Nieuwe Sanitatie in Meppel van start gegaan. De initiatiefnemers van dit centrum zijn naast waterschap Reest en Wieden, ook de provincie Drenthe en de Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (Stowa). Het informatiecentrum bestaat uit een mobiel tentoonstellingsgedeelte en een vaste tentoonstelling. Ook zijn er folders en panelen en een digitale databank, waar recente informatie beschikbaar is.

Mobiele tentoonstelling komt naar u toe

In de afgelopen twee jaar is de tentoonstelling al op vele plaatsen in het land geweest; bij ministeries, provincie-, en gemeentehuizen, maar ook bij heel veel waterschappen.
Wilt u de tentoonstelling graag eens in uw gebouw hebben staan, neemt u dan contact op met het waterschap. De tentoonstelling wordt gebracht en gehaald.

Promotie en praktijk

Voorlichting is essentieel bij het verder uitbreiden van de brongescheiden sanitatie. Niet alleen de acceptatie van de techniek is belangrijk, maar ook het komen tot gedragsverandering.
Het bijdragen aan een betere leefomgeving is een aspect waaraan het infocentrum meewerkt. 

Scheidingstoiletten maken het inzamelen en zuiveren van urine en ontlasting mogelijk. Dat biedt grote voordelen, omdat het afbreken van vooral urine de waterschappen veel geld en energie kost.
In een liter urine, de hoeveelheid die iemand gemiddeld per dag produceert, zitten veel stikstof, fosfaat en vaak medicijnresten. Medicijnen, zoals pijnstillers, antibiotica, bloedverdunners, antidepressiva en hormonen, zitten in relatief lage concentraties in het afvalwater en de huidige zuiveringsinstallaties zijn er niet op ontworpen om al die stoffen uit het water te halen. Onderzoek toont aan dat mannelijke vissen vrouwelijke kenmerken krijgen en vrouwelijke vissen onvruchtbaar worden. Ze zijn als het ware constant aan ’de pil’. Doordat de zuivering er niet alles uithaalt, dient er meer gescheiden te worden.

Als uit urine de waardevolle stoffen en uit ontlasting energie wordt gewonnen, is dat goedkoper, vergt dat minder energie en is dat duurzamer. Urine is, vanwege de stikstof, fosfaat en kalium, een goede meststof, die direct of indirect in de landbouw kan worden gebruikt. Maar we kunnen de nutriënten ook gewoon terug winnen. We maken er dan kunstmest van, zoals struviet, een meststof bestaande uit stikstof, fosfaat en magnesium, die de nutriënten langzaam afgeeft aan de bodem.

Urine en poep zijn te kostbaar om zo maar weg te spoelen

Niet alleen de acceptatie van de techniek is belangrijk, maar ook het komen tot gedragsverandering. De afvalwaterstroom is de laatste jaren niet alleen heel groot geworden, er moeten ook steeds meer verontreinigingen worden uitgehaald. Per persoon produceren we ongeveer 135 liter afvalwater per dag. Ontlasting en urine vormen slechts ongeveer 1% van al het afvalwater, maar zorgen wel voor het grootste deel van de vervuiling.

Het begon en het gaat verder in Meppel

In 2005 werden voor het eerst in Meppel scheidingstoiletten geplaatst. Hier was Reest en Wieden direct bij betrokken. Inmiddels zijn ook alle zittoiletten in het kantoorgebouw van Reest en Wieden in Meppel vervangen door scheidingstoiletten en wordt alle urine (ook van de urinoirs) apart ingezameld. Mede dankzij deze initiatieven vervult het waterschap in Nederland op het gebied van nieuwe sanitatie een voortrekkersrol.

Column Martin Bril

Op 15 december 2007 sprak Martin Bril (overleden in 2009), columnist van de Volkskrant deze column (pdf)  op een symposium over het nieuwe plassen ofwel nieuwe sanitatie in het waterschapshuis van Reest en Wieden.

Meppel, 10 augustus 2010