Botulisme

Botulisme is voedselvergiftiging veroorzaakt door de bacterie Clostridium botulinum. De botulismebacterie komt overal in het milieu in kleine hoeveelheden voor. Botulisme kan ontstaan in oppervlaktewater tijdens aanhoudend warm weer. Wanneer dode dieren in warm zuurstofarm water liggen kan de bacterie zich sterk vermenigvuldigen en scheidt een giftige stof af. Deze giftige stof zorgt voor de botulismeverschijnselen. De bacterie kan zich alleen in giftige dode dieren vermeerderen. Het oppervlaktewater is niet giftig. Het botulisme verspreidt zich doordat dieren kadaverresten binnenkrijgen met hoge concentraties gif. Deze dieren gaan dood door het gif en vormen weer een nieuwe bron voor botulisme.

Typen en symptomen

Wat kunt u doen en wat het doet het waterschap?

Typen botulisme

Botulisme komt voor in verschillende typen. Niet elke diergroep is gevoelig voor elk type. De meest algemene vorm van botulisme is van het type C. Dit type komt voor bij vissen en watervogels. De botulismetypen B (runderen, paarden en mensen) en E (vissen en mensen) komen weinig voor. Type A en D zijn zeer zeldzaam. Type D komt voor in de bodem en kan in combinatie met pluimvee kadavers voor slachtoffers zorgen onder runderen.

Symptomen bij mensen

Botulisme bij mensen is zeer zeldzaam. De symptomen in eerste instantie zijn:

• misselijkheid
• overgeven
• moeheid
• duizelig
• droge mond
• buikklachten

Daarna dubbel of wazig zien, slecht verdragen van licht, moeite met spreken en slappe arm en beenspieren. Het genezingsproces bij mensen duurt erg lang. Als u deze symptomen waarneemt waarschuw altijd uw huisarts.

Symptomen bij watervogels en vissen

Vissen en watervogels vertonen bij botulisme verlammingsverschijnselen en/of ademhalingsproblemen.

Watervogels kunnen daarnaast niet drinken en geen geluid maken, of verdrinken door een slappe nek.

Wat mag u wel doen?

• Het waterschap waarschuwen wanneer u kadavers in en langs het oppervlaktewater ziet liggen. 
• Honden weghouden van kadavers. Runderen die in aanraking kunnen komen met slootwater of dode eenden laten vaccineren (met het botulisme type D en/of C vaccin).

Wat mag u niet doen?

• Kadavers aanraken 
• Kuikenmest gebruiken op weilanden. Kuikenmest kan botulisme verspreiden als de kuikens kadaverresten hebben gegeten.
• Recreëren of zwemmen in de omgeving van kadavers of geconstateerde botulisme.
• Voorkom inslikken van water en mijd het water bij wondjes.
• Zwemmen in oppervlaktewater dat geen officieel zwemwater is en niet op zwemwaterkwaliteit wordt gecontroleerd. De provincie heeft een speciale folder waarin alle officiële zwemwateren in kaart zijn gebracht, deze kunt u aanvragen.

Wat doet het waterschap?

Het waterschap coördineert de botulismebestrijding. Dit houdt in:

• Melden van kadavers aan de betreffende beheerder zodat ze verwijderd kunnen worden.
• Over het algemeen worden buiten de bebouwde kom kadavers verwijderd door het waterschap.
• Bij het ernstige vermoeden van botulisme wordt de pers ingelicht.
• Als er vermoeden is dat er botulisme is uitgebroken, worden de zieke/ dode dieren opgestuurd naar het laboratorium in Lelystad voor onderzoek. Hierbij wordt onderzoek gedaan naar de aanwezigheid en type botulismebacterie.
• Bij geconstateerde botulisme en bij ernstige verdenking van botulisme wordt het publiek en indien nodig beroepsgroepen als vissers en rundveehouders op de hoogte gebracht.
• Soms wordt voor extra doorspoeling met vers zuurstofrijk water gezorgd.

Het waterschap Reest en Wieden heeft een folder over botulisme deze is te bestellen via waterschap@reestenwieden.nl of bel met 0522-276767.