Rioolwaterzuivering Steenwijk (project Wieden-helder)

Het afvalwater van Steenwijk en omstreken wordt getransporteerd via de riolering en persleidingen naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) in Steenwijk. Het afvalwater wordt gezuiverd en stroomt weer terug naar het oppervlaktewater.

Het gezuiverde water is niet geschikt als drinkwater, maar is wel schoon genoeg voor sloten en kanalen. Het waterschap en de provincie (de gemeente doet hier niet aan mee) willen gezamenlijk de hoeveelheden stikstof en fosfaat, die uiteindelijk vanuit het afvalwater in het kwetsbare water van de Wieden en Weerribben terechtkomen, halveren. 

Aanleiding

Het project Wieden Helder is een project van drie partijen, namelijk de gemeente Steenwijkerland, het waterschap Reest en Wieden en de provincie Overijssel. De gemeente Steenwijkerland moet voor 1 januari 2006 voldoen aan de wettelijke basisinspanning voor de riolering. Dit betekent dat voor de kernen Steenwijk en Tuk bergbezinkbassins (BBB’s) gebouwd moeten worden waarmee 50% van het vuil teruggehouden wordt.

Het uiteindelijke doel hiervan is het terugbrengen van de vervuiling van het oppervlaktewater.
De gemeente Steenwijkerland bracht tijdens de uitvoering het aantal riooloverstorten terug, om per 1 januari 2006 te voldoen aan de zogenaamde basisinspanning. Omdat deze klus in een samenwerkingsverband veel goedkoper kon, heeft het waterschap een deel van deze taak van de gemeente overgenomen, door op de zuiveringsinstallatie extra maatregelen te treffen.

Afvalwaterakkoord

Het waterschap Reest en Wieden en de gemeente Steenwijkerland hebben samen een Afvalwater Optimalisatie Studie uitgevoerd om te komen tot een maatschappelijk goedkope oplossing. Uit deze studie blijkt dat het goedkoper is extra maatregelen op de RWZI Steenwijk te treffen dan het aanbrengen van BBB’s. Hiermee werd voor de burger geld bespaard.

Naar aanleiding van de Afvalwater Optimalisatie Studie hebben gemeente Steenwijkerland en het waterschap Reest en Wieden samen een afvalwaterakkoord opgesteld voor. Deze projectmatige samenwerkingsvorm heeft een tijdsduur van 30 jaar. In de notitie “samen de uitdaging aan" staan de huidige maatregelen beschreven en een visie voor de nabije en verdere toekomst. 

Waterkwaliteit

Uit meerjarig chemisch en biologisch onderzoek van waterschap Reest en Wieden blijkt dat de waterkwaliteit en de ecologische toestand van de Wieden en Weerribben steeds beter wordt. Het waterschap heeft een belangrijke rol gespeeld in de verbetering van de ecologische toestand. In 1997 is de waterinlaat verplaatst naar het gemaal Stroink. Hierdoor kon vervuild gebiedsvreemd water zich niet meer zo ver verspreiden in het gebied. Bovendien heeft het waterschap een zorgvuldig peilbeheer toegepast. Er wordt sinds 1997 meer geanticipeerd op het weer. Zo wordt er geen gebiedsvreemd water meer ingelaten als er regen wordt verwacht. Ook worden er weer geringe peilfluctuaties toegestaan. Hierdoor is minder inlaat nodig. 

Weerribben

Vooral in de Weerribben is de waterkwaliteit sterk verbeterd. In de afgelopen tien jaar is de soortenrijkdom van planten en macrofauna in de Wieden en Weerribben ongeveer verdubbeld. Deze ontwikkelingen zijn bemoedigend. Maar we zijn er nog niet. De Europese Kaderrichtlijn Water schrijft voor dat Habitatrichtlijngebieden in 2015 in goede ecologische toestand moeten verkeren. Voor de meeste petgaten is dit inmiddels het geval. De meeste meren voldoen echter nog niet aan het gewenste referentiebeeld. Daarom wordt er door het waterschap gekeken naar verschillende mogelijkheden om de ecologische toestand te verbeteren. Voor een helder en plantenrijk water zal het nodig zijn om met name de hoeveelheid fosfaat in het oppervlaktewater nog verder terug te dringen.

Subsidie

De provincie Overijssel heeft in november 2004 besloten subsidie te verstrekken aan het waterschap voor verbetering van de waterkwaliteit in het boezemgebied en dan met name voor de verdere verbetering van het gezuiverde afvalwater van de RWZI in Steenwijk.
Het waterschap en de provincie doen samen een stapje verder, door de filterinstallatie uit te breiden met een tweede trap, waarmee bereikt wordt dat de geloosde stikstofvracht en fosfaatvracht in de toekomst gehalveerd zal worden. De provincie Overijssel heeft een subsidie toegekend om de fosfaatemissie van de RWZI in Steenwijk te verminderen. De invoering van een natuurlijk peilbeheer zal ook leiden tot een verbetering. Het relatief schone regenwater kan bij een natuurlijk peilbeheer in het voorjaar worden vastgehouden. Hierdoor hoeft er minder vaak later in de zomer fosfaatrijk gebiedsvreemd water te worden ingelaten. Door het water ’s zomers verder te laten uitzakken komt er bovendien meer licht op de bodem waardoor kranswieren en andere waterplanten zich optimaal kunnen ontwikkelen.

Filter

In plaats van het aanbrengen van BBB’s voor riooloverstorten op het Steenwijkerdiep, wordt gekozen voor het aanbrengen van een extra filterinstallatie voor het gezuiverde water van de rioolwaterzuiveringsinstallatie Steenwijk. Voor het oppervlaktewater wordt met deze aanpassing hetzelfde resultaat bereikt als met de aanleg van BBB’s, maar deze in eerste instantie eenvoudige filterinstallatie, biedt nog geen verdere verbetering van de waterkwaliteit.

Tweetraps filter voor verbetering waterkwaliteit

Het water in beschermde natuurgebieden moet volgens de Europese Kaderrichtlijn Water in 2015 voldoen aan de Goede Ecologische Toestand. In de praktijk betekent dit dat er nog een pakket aan maatregelen moet gebeuren voordat het water in het boezemgebied van Noordwest-Overijssel (Nationaal Park De Weeribben en De Wieden) voldoet aan deze strenge normen. Waterschap Reest en Wieden heeft dan ook met de provincie Overijssel overleg gehad over deze maatregelen. 

Afronding project

Op vrijdag 22 september 2006 heeft de officiele opening plaatsgevonden.